Geçerken alma (en passant)

Geçerken alma nedir

Geçerken alma, piyonlar için özel bir kuraldır. Rakibin piyonu ilk hamlesinde birden iki kare ilerleyip senin piyonunun yanına gelirse, senin piyonun onu sanki sadece bir kare ilerlemiş gibi alabilir.

Senin piyonun, rakip piyonun üzerinden geçtiği kareye gider ve rakip piyon tahtadan kaldırılır. Bu kural, piyonun iki kare ilerleyerek rakip piyonun yanından öylece geçip kaçmasını önlemek için vardır.

Geçerken ne zaman alınabilir: üç koşul

  1. Senin piyonun 5. yatayda duruyor (siyah için 4. yatayda).
  2. Rakibin komşu dikeydeki piyonu az önce birden iki kare ilerledi ve senin piyonunun yanına geldi.
  3. Almak hemen, bir sonraki hamlede yapılmalı. Başka bir hamle yaparsan bu piyonu geçerken alma hakkı kaybolur.
Önemli: geçerken sadece piyon alır ve sadece piyonu alır. Taşlar böyle alamaz, tek kare ilerleyen bir piyon da geçerken alınamaz.

Geçerken alma nasıl yazılır

Normal bir piyon alması gibi: exd6. Bazen sonuna e.p. (Fransızca en passant, yani “geçerken”) eklenir: exd6 e.p.

Sık yapılan hatalar

  • Bir hamle sonra almak. Rakip d7-d5 oynadıysa ve sen başka bir hamle yaptıysan, d5 piyonunu artık geçerken alamazsın.
  • Tek kare ilerlemeyle karıştırmak. Piyon d6-d5 gittiyse onu geçerken alamazsın.
  • Rakibin de böyle alabileceğini unutmak. Onun piyonunun yanından iki kare ilerleyerek geçen senin piyonun da alınabilir.
  • Almanın bir hattı açtığını görmemek. Yataydan aynı anda iki piyon kaybolur ve oradan kale ya da vezir geçebilir (örnek 3).

Örnekler

Kendin dene: tahtada hamleni yap. Bulamazsan “Çözümü göster” düğmesine bas.

1. Beyaz geçerken alıyor

Siyah az önce d7-d5 oynadı: piyon, e5 piyonunun yanından iki kare atladı.

Siyah az önce d7-d5 oynadı: piyon iki kare atladı ve beyazın e5 piyonunun yanına geldi.

Onu geçerken al: e5 piyonu d6'ya, yani d piyonunun üzerinden geçtiği kareye gider. Bunu sadece şimdi yapabilirsin.

Çözüm: 1.exd6 - e5 piyonu d6'ya geçti, siyahın d5 piyonu ise sanki d7-d6 oynamış gibi tahtadan kaldırıldı.

2. Siyah da böyle alabilir

Beyaz az önce e2-e4 oynadı: piyon, d4 piyonunun yanından iki kare atladı.

Beyaz e2-e4 oynadı ve piyonu siyahın d4 piyonunun yanından geçti.

Siyah geçerken alır: d4 piyonu e3'e gider. Siyah için kural aynıdır, sadece onun piyonu 4. yatayda durmalıdır.

Çözüm: 1...dxe3 - siyah piyon e3'e geçti, beyazın e4 piyonu tahtadan kaldırıldı.

3. Geçerken almayla mat

Siyah az önce g7-g5 oynadı: piyon iki kare atladı ve 5. yatayı kapattı.

Siyah g7-g5 oynadı ve 5. yatayı piyonla e5'teki kaleye karşı kapattı.

Bir hamlede matı bul. İpucu: geçerken alma yataydan aynı anda iki piyonu kaldırır. Bu pozisyonda başka mat yok.

Çözüm: 1.fxg6# - mat: iki piyon da 5. yataydan kayboldu ve e5'teki kale h5'teki şaha şah çekiyor. e4'teki kale g4 ve h4 karelerini, h7'deki şah da h6 karesini ve g6 piyonunu tutuyor.

Pratik yap

Yeni başlayanlar için kısa kursun “Geçerken alma” konusunda bir video ders ve tahtada problemler var.

En önemlisini unutma: senin piyonunun yanından iki kare atlayarak geçen piyon, sanki bir kare ilerlemiş gibi ve sadece hemen alınabilir.