Satrançta şiş

Şiş nedir

Şiş, uzun menzilli taşının aynı hattaki iki taşa birden saldırdığı, ama önde daha değerli, arkada ise daha az değerli hedefin durduğu bir taktiktir. Bu ad bir benzetmedir: saldırı tıpkı bir şiş gibi iki taşı birden delip geçer.

Öndeki taş genellikle kaçmak zorunda kalır ve o zaman arkadaki taşa saldırı yolu açılır. Çoğu zaman önde şah ya da vezir, arkada ise kale, fil, at ya da piyon bulunur.

Şişi en sık fil, kale ve vezir yapar, çünkü bu taşlar hatlar boyunca saldırır: çapraz, dikey ya da yatay.

Şiş açmazdan nasıl ayrılır

Bu iki taktik birbirine benzer, çünkü ikisinde de aynı hattaki iki taş önemlidir. Ama fikir farklıdır:

  • Açmaz: öndeki taş sanki “yapıştırılmıştır” ve kaçmak istemez ya da kaçamaz.
  • Şiş: öndeki taş tam tersine kaçmak zorundadır ve o zaman arkadaki taş saldırı altında kalır.
Şişin en sık görülen türü: şaha şah çekilir, şahın arkasında ise değerli bir taş durur. Şah kaçmak zorundadır ve bundan sonra arkadaki taş kaybedilir.

Şişi bulma yöntemi

  1. Hatları ara: çaprazlar, dikeyler ve yataylar.
  2. Rakibin iki taşının art arda durup durmadığına bak.
  3. Filinle, kalenle ya da vezirinle böyle bir hatta yerleşip yerleşemeyeceğini kontrol et.
  4. Kendine sor: hangi taş önde, hangisi arkada?
  5. Öndeki taş daha değerliyse ve kaçmak zorundaysa, şiş işe yarıyor demektir.

Şişi daha hızlı görmek için ipuçları

Çocuklar için

Fil, kale ya da vezirin düz bir hat boyunca uzun bir şiş sapladığını düşün. Şiş önce asıl hedefe saplanır, sonra arkadaki ikinci hedefe de “ulaşır”.

Önde şah ya da vezir, arkasında da başka bir taş duruyorsa mutlaka şiş ara.

Yetişkinler için

Röntgen saldırılarını ve taşların aynı hatta dizilmesini ara. Şiş özellikle öndeki taş tepki vermek zorunda olduğunda güçlüdür: örneğin şah çekilen şah kaçmak zorundadır.

Pratik bir ölçü: şah → vezir → kale → fil/at → piyon. Daha değerli taş önde, daha az değerli taş arkadaysa çoğu zaman şiş motifi doğar.

Sık yapılan hata: güzel bir hat görüp, öndeki taş çekildikten sonra saldıran taşının hemen kaybedilmediğini ya da rakibin karşı taktik elde etmediğini kontrol etmemek. Her zaman bir hamle daha ileriyi hesapla.

Örnekler

Kendin dene: tahtada hamleni yap. Olmazsa “Çözümü göster” düğmesine bas.

1. Fille şiş: şaha şah, arkasında kale

Hamle: Be4+

Fikir: fil e4 karesine gelir ve e4 - d5 - c6 - b7 - a8 çaprazı boyunca c6 karesindeki şaha ve a8 karesindeki kaleye saldırır.

Şah çekildiği için şah kaçmak zorundadır ve bundan sonra beyaz kaleyi alır. Bu, çapraz boyunca klasik bir şiştir.

Çözüm: Be4+ - c6'daki şaha şah, aynı çaprazda arkasında a8 kalesi var. Şah kaçar, ardından Bxa8.

2. Fille şiş: önde vezir, arkada kale

Hamle: Bf3

Fikir: bu kez hatta önde d5 veziri, arkasında ise a8 kalesi duruyor. Fili g2 piyonu koruyor; vezirin kaleyi korumasına ise kendi b8 atı ve a7 piyonu engel oluyor.

Vezir genellikle kaçmak zorunda kalır ve o zaman kale korumasız kalır. Bu artık şah değil, ama motif aynı: öndeki, daha değerli taş kaçar, arkadaki kaybedilir.

Çözüm: Bf3 - d5'teki vezir saldırı altında, arkasında ise a8 kalesi duruyor. Vezir kaçarsa Bxa8.

3. Kaleyle şiş: önde vezir, arkada kale

Hamle: Rd4

Fikir: kale açık hatta çıkar ve d5 karesindeki vezire, arkasında da d8 karesindeki kaleye saldırır. Kaleyi vezirle almak kârsızdır: onu c3 ve e3 piyonları koruyor.

Siyah vezir çekilmek zorundadır ve o zaman beyaz kaleyi kazanma fırsatı elde eder. Bu, dikey hat boyunca bir şiştir.

Çözüm: Rd4 - d5'teki vezir korunan bir kalenin saldırısı altında, arkasında ise d8 kalesi var. Vezir kaçarsa Rxd8+.

4. Vezirle şiş: şaha şah, arkada kale

Hamle: Qe4+

Fikir: vezir aynı çapraz boyunca c6 şahına ve a8 kalesine saldırır.

Şah kaçınca kale saldırı altında kalır. Vezir de bu tür motiflerde çok tehlikelidir, çünkü şişi hem çaprazlarda hem de düz hatlarda yapabilir.

Çözüm: Qe4+ - c6'daki şaha şah, arkasında a8 kalesi. Şah kaçar, ardından Qxa8.

5. Fille şiş: önde şah, arkada vezir

Hamle: Ba4+

Fikir: fil a4 - b5 - c6 - d7 - e8 çaprazı boyunca saldırır: önde c6 karesinde şah, arkada ise e8 karesinde vezir duruyor.

Şah kaçmak zorundadır ve bundan sonra beyaz veziri kazanma fırsatı elde eder. Bu, şişin özellikle hoş bir türüdür, çünkü av şahtan sonraki en güçlü taş olur.

Çözüm: Ba4+ - c6'daki şaha şah, arkasında e8 veziri. Şah kaçar, ardından Bxe8.

Her gün için mini antrenman

  • Rakibin iki taşının aynı hatta durup durmadığını ara.
  • Fili, kaleyi ya da veziri ikisine birden saldıracak şekilde yerleştirip yerleştiremeyeceğini kontrol et.
  • Hemen değerlendir: kim önde, kim arkada.
  • Önde daha değerli bir taş varsa düşün: o çekildikten sonra ne kazanırım?

Şiş, hat, taşların sırası ve değerleri üzerine kurulu bir taktiktir. Taşlara “sıra hâlinde” ne kadar sık bakarsan, şişi oyun sırasında o kadar çabuk fark etmeye başlarsın.