Satrançta çekme (tuzağa çekme)

Çekme nedir

Çekme (tuzağa çekme), rakibin taşını ya da şahını vurulabileceği belirli bir kareye çektiğin bir taktiktir: açmazla, çatalla, uzaktan saldırıyla ya da matla.

En sık bir taş fedasıyla şah tuzağa çekilir: rakip almak zorunda kalır ve şahı bir sonraki vuruş için uygun bir kareye gelir.

Saptırmadan farkı nedir

Saptırmada taşı “gerekli” karesinden uzaklaştırırsın; nereye gideceği o kadar önemli değildir. Çekmede ise tam tersi: taşın (ya da şahın) saldırının hazır olduğu belirli bir kareye gelmesi senin için önemlidir.

Kısaca: saptırma “buradan git”, çekme “tam buraya gel” demektir.

Neden işe yarar

Rakip fedaya ya da şaha tepki vermek zorundadır: ya taşı alır ya da şahını kaçırır. Başka seçeneği yoksa taşını tam olarak senin beklediğin yere koymak zorunda kalır.

Önemli: çekmeyi öyle kurmalısın ki rakibin “B planı” olmasın: onun yerine alabilecek başka bir taş ya da şahın tuzağa düşmeden kaçabileceği bir kare.

Çekmeyi bulma yöntemi

  1. “Gerekli” kareyi bul: çatalı ya da açmazı nereye kurmak istiyorsun, ya da hangi kareden vezire/şaha vurmak kolay?
  2. Rakibin hangi taşının bu kareye gelebileceğine bak: genellikle şah ya da vezir.
  3. Rakibi gerekli kareye gelmeye zorlayacak bir feda ya da şah bul.
  4. Çekmeden sonra bir sonraki vuruşunun verdiğin materyali karşıladığını hesapla.

Motifi daha hızlı görmek için ipuçları

Çocuklar için

Balık tutmayı düşün. Bir yem atarsın, balık onu kapar ve oltaya takılır. Satrançta yem senin taşındır. Rakip onu alır ve kendisi, bir sonraki saldırının onu beklediği yere gelir.

Önemli olan, geri çevrilemeyecek doğru “yemi” seçmek.

Yetişkinler için

Motifleri tersten düşün: önce ideal kazandıran yapıyı bul (çatal, tahtanın kenarında mat), sonra şahı ya da veziri gerekli noktaya “taşıyacak” fedayı ara.

Çekme çoğu zaman çifte şah, at çatalı ve son sırada matla birleşir.

Örnekler

Kendin dene: tahtada hamleni yap. Olmazsa “Çözümü göster” düğmesine bas.

1. h8'de kale fedası: at çatalla veziri alıyor

Fikir: g8 karesindeki siyah şah açık h dikeyinin yanında duruyor. Beyaz f7 karesinden at çatalı yapmak istiyor: at oradan h8 karesindeki şaha ve d8 karesindeki vezire saldıracak.

Rh8+! - kale fedası şahı h8 karesine çeker: siyahın başka hamlesi yok. Kxh8 sonrasında çifte saldırıyla Nxf7+ gelir: şah kaçar, at da d8 karesindeki veziri alır.

Çözüm: At d8 vezirini aldı: kale fedası şahı h8'e, f7'deki çatalın altına çekti.

2. g7'de fil fedası: şah çatalın altına çıkıyor

Fikir: h8 karesindeki siyah şahı g7 piyonu koruyor. Beyaz f5 karesinden at çatalı yapmak istiyor, ama bunun için şahın g7 karesinde durması gerekiyor.

Bxg7+ hamlesinden sonra şah almak zorunda: g8 karesini e7 atı kontrol ediyor. Kxg7 gelirse Nf5+: şaha şah ve d6 vezirine saldırı. Şah kaçar ve beyaz veziri alır.

Çözüm: At d6 vezirini aldı: fil fedası şahı g7'ye, f5'teki çatalın altına çekti.

3. Kale fedası veziri mat karesine çekiyor

Fikir: siyahın d8 veziri e8 karesini mata karşı koruyor. Beyaz, veziri e1 karesindeki beyaz vezirin hemen alabileceği e8 karesine çekmek için kale feda eder.

Re8+! - vezir almak zorundadır (Qxe8) ve mat karesine gelir. Qxe8# sonrasında beyaz kombinasyonu tamamlar.

Çözüm: Qxe8# - siyah vezir e8'e çekildi ve alındı, bu da sekizinci yatayda mat.