Satrançta beraberlik
Beraberlik nedir
Beraberlik, oyunculardan hiçbirinin kazanmadığı oyun sonucudur. FIDE kurallarına göre beraberlik birkaç durumda olur:
- Pat - oyuncunun hamlesi yoktur ama şahı tehdit altında değildir.
- Sürekli şah / pozisyonun üç kez tekrarı.
- 50 hamle kuralı - alma ve piyon hamlesi olmadan.
- Mat için yetersiz malzeme (örneğin şah ve file karşı yalnız şah).
- Oyuncular arasında anlaşma.
Bu derste bizi taktik beraberlikler ilgilendiriyor: kaybeden tarafın fedalar ve doğru oyunla zorlayabileceği pat ve sürekli şah.
Pat - en önemli can simidi
Pat, hamle sırası kendisinde olan oyuncunun kurallara uygun hiçbir hamlesi olmadığında, ama şahı tehdit altında olmadığında ortaya çıkar. Kurallara göre bu beraberliktir.
Kaybeden taraf çoğu zaman pat pozisyonuna ulaşmak için tüm taşlarını feda eder. Şah “köşeye kapanır”, bütün piyonlar bloke olur ve güçlü taraf matı dikkatle vermek zorunda kalır, yoksa pat olur.
Sürekli şah
Sürekli şah, bir tarafın rakip şaha durmadan şah çektiği, rakibin ise ne araya taş koyabildiği ne de güvenli bir yere kaçabildiği taktiktir. Oyun, pozisyonun üç kez tekrarıyla ya da anlaşmayla berabere biter.
Kötü pozisyonda beraberlik bulma yöntemi
- Kazanmanın hâlâ mümkün olup olmadığını değerlendir: şansın azsa “kaybetmemeye” geç.
- Saldıran taşlarını bul: tek bir aktif kale ya da vezir bile sürekli şah verebilir.
- Pat fikrini kontrol et: şahını hiç hamlesi kalmayacak şekilde köşeye sıkıştırabilir misin?
- Rakibin almak zorunda kalacağı ve böylece pata ya da sürekli şaha kendisinin yardım edeceği fedaları bul.
Beraberliği daha hızlı görmek için ipuçları
Çocuklar için
Çok az taşın kaldıysa ve kaybetmek kaçınılmaz görünüyorsa pes etme! Şahını köşeye sakla, diğer bütün taşlarını ver ve hiç hamlen kalmasın. Bu pattır ve beraberlik sayılır.
Vezirin varsa şah çekmeyi dene. Şahlar bitmiyorsa bu sürekli şahtır.
Yetişkinler için
Unutma: pat, kaybedilmiş oyunsonunda zayıf tarafın karşı kaynağıdır. Üstünlüğünü kazanca çevirirken rakibe en az bir hamle bırak.
Sürekli şah çoğu zaman rakibin açık şahıyla ilgilidir. Vezirin durmadan şah çekerek “koşabileceği” çaprazları ve yatayları ara.
Örnekler
Kendin dene: tahtada hamleni yap. Bulamazsan “Çözümü göster” düğmesine bas.
1. Pat - beyazın hamlesi yok ama şah da yok
Fikir: beyaz köşede, elinde sadece şah ve bloke olmuş a7 piyonu var. c6'daki siyah şah onu “kilitlemiş”. Tahtada hamle sırası siyahta: siyahın dikkatsizce pat yaptığı hamleyi bul.
Dikkatsiz Qb5 hamlesinden sonra sıra beyaza geçer: a7 piyonu kendi şahına dayanmış, a8'deki şah ise ne b7'ye (yanında siyah şah var) ne de b8'e (vezirin kontrolünde) gidebilir. Şah çekilmiyor: bu pat, beraberlik.
Çözüm: Bu bir pat: beyazın hiç hamlesi yok ve şahı tehdit altında değil. Siyahın galibiyeti yerine beraberlik.
2. Vezirle sürekli şah
Fikir: siyahın büyük malzeme üstünlüğü var ama g8'deki şahı açıkta. Beyaz vezir e8 ve h5 karelerine uzanabiliyor: oradan şahı sonsuza kadar kovalayabilir.
1.Qe8+ Kh7 2.Qh5+ Kg8 3.Qe8+ Kh7 … ve böyle sonsuza dek. Siyah şah bu şah çekmelerden kaçamıyor, araya koyacak bir şey de yok: üç kez tekrar, beraberlik.
Çözüm: Siyahın her cevabı tek hamle ve şahlar bitmiyor: pozisyon tekrarlanıyor, beraberlik.
3. Vezir fedası - almadan sonra pat
Fikir: beyaz malzemede geride, ama köşedeki şahının zaten hiç hamlesi yok ve vezir şah çekerek kendini feda edebilir. Siyah onu almak zorunda - ve pat olur.
1.Qh3+! - vezir fedası ve siyahın 1...Kxh3 dışında hamlesi yok. Artık h1'deki beyaz şahın tek bir hamlesi bile yok (g1 ve g2 karelerini f2'deki vezir, h2 karesini vezir ve şah tutuyor) ve şah tehdit altında değil. Pat - beraberlik.
Çözüm: Pat: h1'deki beyaz şahın hamlesi yok ve şah tehdit altında değil, beraberlik.